Wcześniejsza spłata kredytu
Kara banku, zwrot prowizji, i kiedy naprawdę opłaca się.
Oblicz karę i zwrot prowizji dla spłaty całkowitej
zł
mies.
Ile mies. spłacasz kredytArt. 40 ustawy o kredycie hipotecznym 2017
zł
Kwota na początku kredytu (do obliczenia zwrotu prowizji)%
Prowizja pobrana przy starcie kredytulat
Pierwotny okres z umowy—
Stan na 23 kwietnia 2026 · WIBOR 3M 3,84% · hipoteczne zmienne 6,64% · stałe 5Y 6,95%
▶ℹ️ Szczegóły wyliczeń i założenia
Stawki 2026 (WIBOR 3M 3,84%, NBP 3,75%) · Aktualizacja 23 kwietnia 2026
Jak używać kalkulatora
Zakładka "Koszt wcześniejszej spłaty"
Wpisz saldo pozostałe, miesiąc od startu kredytu, typ oprocentowania (zmienne / stałe), kwotę pierwotną i prowizję pobraną na starcie. Kalkulator obliczy karę (art. 40 ustawy o kredycie hipotecznym: 2% dla zmiennego w pierwsze 3 lata, 3% dla stałego przez okres stałego) oraz zwrot prowizji proporcjonalny do niewykorzystanego okresu (art. 40 ust. 5). Netto koszt = kara − zwrot.
Zakładka "Oszczędność na odsetkach"
Wpisz saldo, okres pozostały, oprocentowanie i kwotę nadpłaty. Kalkulator pokazuje dwa warianty: odsetki łączne bez nadpłaty vs z nadpłatą (z opcją "skrócenia okresu" — rata zostaje, okres krótszy). Oszczędność netto = oszczędność odsetek − ewentualna kara. Dla 100k nadpłaty na 300k/22l@6,64% oszczędność to typowo 80–100 tys. zł.
Zakładka "Lokata vs spłata"
Porównaj, co lepiej zrobić z premią / 13. / oszczędnościami. Wpisz kwotę, oprocent. kredytu i oprocent. lokaty brutto. Kalkulator uwzględnia podatek Belki 19% od zysków z lokaty (netto = brutto × 0,81). Spłata wygrywa, gdy oprocent. kredytu > oprocent. lokaty netto. Dla 2026: kredyt 6,64% vs lokata 5% brutto (4,05% netto) → spłata wygrywa o 2,59 pp/rok.
Wzory obliczeniowe
Kara wcześniejszej spłaty (art. 40 ustawy o kredycie hipotecznym 2017):
• Oprocentowanie zmienne (WIBOR + marża): kara = saldo × 2% przez pierwsze 3 lata od zawarcia umowy, potem 0 zł.
• Oprocentowanie stałe (5/10 lat): kara = saldo × 3% przez cały okres obowiązywania stałego oprocentowania.
• Dla spłaty częściowej kara liczona od kwoty nadpłaty (nie całego salda).
Zwrot prowizji proporcjonalny (art. 40 ust. 5):
• Bank MUSI zwrócić prowizję proporcjonalnie do niewykorzystanego okresu kredytu.
• Zwrot = Prowizja pierwotna × (pozostały_okres / pełny_okres)
• Podstawa prawna: art. 40 ust. 5 ustawy o kredycie hipotecznym + art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim + wyrok TSUE C-383/18 (Lexitor, 2019)
• Tylko dla spłaty całkowitej (nie częściowej)
• Przykład: prowizja 6 750 zł, kredyt 25 lat (300 mies.), spłata w 18. mies. → zwrot = 6 750 × (282/300) = 6 345 zł
Netto koszt wcześniejszej spłaty:
• Netto koszt = Kara − Zwrot prowizji
• Jeśli netto koszt < 0: bank jest Ci winien więcej niż płacisz kary (efekt dla długich kredytów z wysoką prowizją)
• Jeśli netto koszt > 0: musisz dopłacić, ale oszczędność odsetek na pozostałych latach zwykle to rekompensuje
Oszczędność odsetek przy nadpłacie (wariant: skrócenie okresu):
• Bez nadpłaty: odsetki = rata_mies × n_mies − kapitał
• Z nadpłatą (rata bez zmian, nowy n): n_nowy = −log(1 − K_nowy × r / rata) / log(1 + r)
• Oszczędność = odsetki_bez − odsetki_z
• Wariant "skrócenie okresu" daje +30–40% więcej oszczędności niż "obniżenie raty"
Lokata vs spłata (z podatkiem Belki):
• Lokata netto = Lokata brutto × (1 − 19%) = Lokata brutto × 0,81
• Spłata kredytu = gwarantowany zwrot = oprocentowanie kredytu (bez podatku)
• Przewaga spłaty (pp) = oprocent_kredytu − oprocent_lokaty_netto
• Przykład 2026: 6,64% − 4,05% (lokata 5% brutto × 0,81) = 2,59 pp/rok
Transformacja WIBOR → POLSTR:
Od 2.06.2025 GPW Benchmark publikuje POLSTR (Polish Short Term Rate) jako następcę WIBOR-u. W 2026 r. trwa okres przejściowy — nowe umowy kredytowe mogą używać POLSTR (zwykle 6M), a stare kredyty są stopniowo refinansowane. Zaplanowana pełna zamiana: do 2027 r. Wcześniejsza spłata jest dopuszczona dla obu typów oprocent. niezależnie od wskaźnika (WIBOR/POLSTR) — zasady art. 40 są takie same.
• Oprocentowanie zmienne (WIBOR + marża): kara = saldo × 2% przez pierwsze 3 lata od zawarcia umowy, potem 0 zł.
• Oprocentowanie stałe (5/10 lat): kara = saldo × 3% przez cały okres obowiązywania stałego oprocentowania.
• Dla spłaty częściowej kara liczona od kwoty nadpłaty (nie całego salda).
Zwrot prowizji proporcjonalny (art. 40 ust. 5):
• Bank MUSI zwrócić prowizję proporcjonalnie do niewykorzystanego okresu kredytu.
• Zwrot = Prowizja pierwotna × (pozostały_okres / pełny_okres)
• Podstawa prawna: art. 40 ust. 5 ustawy o kredycie hipotecznym + art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim + wyrok TSUE C-383/18 (Lexitor, 2019)
• Tylko dla spłaty całkowitej (nie częściowej)
• Przykład: prowizja 6 750 zł, kredyt 25 lat (300 mies.), spłata w 18. mies. → zwrot = 6 750 × (282/300) = 6 345 zł
Netto koszt wcześniejszej spłaty:
• Netto koszt = Kara − Zwrot prowizji
• Jeśli netto koszt < 0: bank jest Ci winien więcej niż płacisz kary (efekt dla długich kredytów z wysoką prowizją)
• Jeśli netto koszt > 0: musisz dopłacić, ale oszczędność odsetek na pozostałych latach zwykle to rekompensuje
Oszczędność odsetek przy nadpłacie (wariant: skrócenie okresu):
• Bez nadpłaty: odsetki = rata_mies × n_mies − kapitał
• Z nadpłatą (rata bez zmian, nowy n): n_nowy = −log(1 − K_nowy × r / rata) / log(1 + r)
• Oszczędność = odsetki_bez − odsetki_z
• Wariant "skrócenie okresu" daje +30–40% więcej oszczędności niż "obniżenie raty"
Lokata vs spłata (z podatkiem Belki):
• Lokata netto = Lokata brutto × (1 − 19%) = Lokata brutto × 0,81
• Spłata kredytu = gwarantowany zwrot = oprocentowanie kredytu (bez podatku)
• Przewaga spłaty (pp) = oprocent_kredytu − oprocent_lokaty_netto
• Przykład 2026: 6,64% − 4,05% (lokata 5% brutto × 0,81) = 2,59 pp/rok
Transformacja WIBOR → POLSTR:
Od 2.06.2025 GPW Benchmark publikuje POLSTR (Polish Short Term Rate) jako następcę WIBOR-u. W 2026 r. trwa okres przejściowy — nowe umowy kredytowe mogą używać POLSTR (zwykle 6M), a stare kredyty są stopniowo refinansowane. Zaplanowana pełna zamiana: do 2027 r. Wcześniejsza spłata jest dopuszczona dla obu typów oprocent. niezależnie od wskaźnika (WIBOR/POLSTR) — zasady art. 40 są takie same.
Przykłady
Przykład 1: Spłata całkowita w 18. miesiącu · stałe 6,95%
Saldo pozostałe300 000 zł
Miesiąc od startu18 mies. (1,5 lat)
Typ oprocentowaniaStałe 6,95% (5-letnie)
Kwota pierwotna kredytu450 000 zł
Prowizja pierwotna (1,5% × 450k)6 750 zł
Okres pierwotny25 lat (300 mies.)
Kara (3% × saldo)9 000 zł
Zwrot prowizji proporcjonalny (6 750 × 282/300)6 345 zł
Netto koszt wcześniejszej spłaty2 655 zł
Dla stałego oprocent. 5-letniego kara 3% obowiązuje przez cały 5-letni okres. Żeby uniknąć kary, poczekaj na koniec okresu stałego lub zmień na zmienne w aneksie.
Przykład 2: Nadpłata 100 000 zł z premii po 3 latach (kara = 0)
Saldo pozostałe300 000 zł
Okres pozostały22 lata (264 mies.)
Oprocentowanie6,64% (zmienne, po 3 lat)
Rata miesięczna~2 192 zł
Odsetki bez nadpłaty (22 lat)~278 700 zł
Kwota nadpłaty100 000 zł
WariantSkrócenie okresu (rata bez zmian)
Nowy okres po nadpłacie~13 lat (skrócenie o 9 lat)
Odsetki z nadpłatą~142 300 zł
Oszczędność odsetek~136 400 zł
Kara (po 3 lat = 0 dla zmiennego)0 zł
Netto oszczędność~136 400 zł
Przykład 3: Lokata 5% brutto vs spłata kredytu 6,64% — 100 000 zł
Kwota do decyzji100 000 zł
Oprocent. lokaty brutto5,00%
Podatek Belki (19%)−0,95 pp
Lokata netto4,05% (= 5% × 0,81)
Zysk z lokaty (1 rok)4 050 zł
Oprocent. kredytu (gwarantowany zwrot)6,64%
Zaoszczędzone odsetki (1 rok)6 640 zł
Przewaga spłaty nad lokatą+2,59 pp/rok
Przewaga w zł/rok+2 590 zł
Przewaga w 10 lat (uproszczenie)~25 900 zł
Spłata kredytu wygrywa 2,59 pp/rok bez ryzyka. Lokata 5% brutto musi bić 8,19% brutto (6,64% / 0,81), żeby dogonić spłatę — takich ofert nie ma w 2026 r.
Najczęściej zadawane pytania
Kara zależy od typu oprocentowania (art. 40 ustawy o kredycie hipotecznym 2017): (1) Zmienne (WIBOR + marża) — max 2% kapitału pozostałego do spłaty przez pierwsze 3 lata od zawarcia umowy, po 3 lat kara = 0 zł. (2) Stałe (5/10 lat) — max 3% kapitału przez cały okres obowiązywania stałego oprocentowania (czyli jeśli masz 5-letnie stałe, kara trwa 5 lat). Dla spłaty częściowej kara naliczana od kwoty nadpłaty, nie całego salda. Bank ma obowiązek zwrócić prowizję proporcjonalnie (art. 40 ust. 5).
Zwrot prowizji proporcjonalny to kwota, którą bank MUSI Ci zwrócić przy wcześniejszej spłacie całkowitej. Podstawa prawna: art. 40 ust. 5 ustawy o kredycie hipotecznym 2017 + art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim + wyrok TSUE C-383/18 (Lexitor, 11.09.2019). Wzór: Zwrot = Prowizja pierwotna × (pozostały_okres / pełny_okres). Przykład: zapłaciłeś 6 750 zł prowizji na kredyt 25-letni (300 mies.), spłacasz go w 18. miesiącu (pozostało 282 mies.), zwrot = 6 750 × 282/300 = 6 345 zł. Banki często nie zwracają automatycznie — musisz złożyć wniosek. Jeśli odmówią, idź do Rzecznika Finansowego (www.rf.gov.pl) — wygrywa ~70% spraw dla klienta.
Dla oprocentowania zmiennego (WIBOR + marża): po 3 latach od zawarcia umowy — kara = 0 zł, możesz spłacić całość lub dowolną część w dowolnym momencie bez opłat. To rozwiązanie najkorzystniejsze. Dla oprocentowania stałego: kara 3% obowiązuje przez CAŁY okres stałego oprocentowania (5 lub 10 lat). Po zakończeniu okresu stałego (np. 5-letniego) umowa automatycznie przechodzi na zmienne lub aneks wprowadza nowe stałe — wtedy kara 3% znów znika. Strategia: jeśli zbliża się data końca stałego oprocent., poczekaj kilka miesięcy i zaoszczędź 3% kapitału.
Spłata kredytu wygrywa. Dlaczego: lokata 5% brutto × (1 − 19% podatku Belki) = 4,05% netto. Spłata kredytu to "gwarantowany zwrot" równy oprocentowaniu kredytu bez podatku, czyli 6,64%. Różnica: +2,59 pp rocznie na korzyść spłaty. Dla 100 000 zł to ~2 590 zł/rok extra oszczędności = ~26 000 zł przez 10 lat. Żeby lokata wygrała, musi dawać 8,19% brutto (6,64% / 0,81) — takich ofert w 2026 r. nie ma. Wyjątki: (1) nie masz 6-miesięcznego funduszu bezpieczeństwa (lokata/konto oszczędnościowe first); (2) masz droższe długi (karty kredytowe 14,5%, konsumpcja 8–12% — te spłacaj pierwsze); (3) inwestujesz w akcje/ETF (historyczny zwrot 6–9% brutto = 4,9–7,3% netto, ale z wysokim ryzykiem).
Tak — to prawo kredytobiorcy zapisane w art. 40 ust. 1 ustawy o kredycie hipotecznym 2017: "Kredytobiorca ma prawo w każdym czasie dokonać spłaty całości lub części kredytu hipotecznego przed terminem". Bank NIE MOŻE zakazać wcześniejszej spłaty ani nałożyć opłaty wyższej niż dopuszczalna ustawą (2% dla zmiennego w 3 lata, 3% dla stałego). Nielegalne jest: (1) wymaganie zgody banku; (2) kara wyższa niż ustawowa; (3) kara dla zmiennego po 3 latach; (4) odmowa zwrotu prowizji proporcjonalnej (art. 40 ust. 5). Jeśli bank nie respektuje tych zasad — Rzecznik Finansowy i skarga do KNF. W praktyce banki zgadzają się automatycznie, ale trzeba złożyć wniosek 7–14 dni przed planowaną spłatą (zasady wewnętrzne banku).