Preferencyjny ZUS
Kalkulator preferencyjnego ZUS dla JDG — 24 miesięcy obniżonych składek społecznych z podstawą 1 441,80 zł. 3 JTBD: koszt, eligibility, planowanie. Stan na 3 maja 2026.
Jak używać kalkulatora preferencyjnego ZUS
Zakładka „Mój koszt preferencyjnego ZUS"
Wybierz formę opodatkowania, ustaw dochód miesięczny (skala/liniowy) lub przychód roczny (ryczałt) oraz dwa toggle: dobrowolne chorobowe (+ 35,32 zł/mies — daje prawo do zasiłku chorobowego, macierzyńskiego i opiekuńczego) i wakacje składkowe (1 wybrany miesiąc rocznie bez społecznych — zdrowotna nadal obowiązuje). Kalkulator zwróci łączny koszt 24 miesięcy preferencyjnego ZUS, oszczędność vs Duży ZUS oraz dodatkową oszczędność z wakacji składkowych (2 mies przez 24 mies = 2 lata).
Zakładka „Czy mi się należy"
Wybierz status poprzedniej JDG (pierwsza / wcześniejsza powyżej 60 mies temu / wcześniejsza poniżej 60 mies temu) i relację z byłym pracodawcą. Reguły identyczne jak dla ulgi na start (art. 18a ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Toggle „wykorzystałem już ulgę na start" pozwala oddzielić scenariusz po-uldze (po 6 mies) od bezpośredniego startu z preferencyjnego (rezygnacja z ulgi).
Zakładka „Pomóż zaplanować 24 mies"
Decision logic łączący planowany dochód miesięczny i planowany przychód roczny. Algorytm zwraca rekomendacje: czy wakacje składkowe są opłacalne, czy po preferencyjnym idziesz na Mały ZUS Plus (przychód poniżej 120 000 zł rocznie) czy na Duży ZUS, plus szacowana oszczędność vs Duży ZUS przez 24 mies.
Metodologia obliczeń preferencyjnego ZUS
• Podstawa wymiaru: 30% minimalnego wynagrodzenia 4 806 zł = 1 441,80 zł
• Społeczne bez chorobowej (emerytalna 19,52% + rentowa 8% + wypadkowa 1,67%): 420,87 zł/mies
• Społeczne z chorobową (+ chorobowa 2,45%): 456,19 zł/mies (różnica = 35,32 zł)
• FP + FS: 0 zł — preferencyjny zwolniony z FP+FS
• Składka zdrowotna: obowiązkowa wg formy opodatkowania
Składka zdrowotna podczas preferencyjnego (post Polski Ład 2022, reforma 2025 zawetowana):
• Skala 12% / 32%: 9% × (dochód mies − ZUS społeczne), minimum 432,54 zł, BRAK odliczenia od PIT
• Liniowy 19%: 4,9% × (dochód mies − ZUS społeczne), minimum 432,54 zł, limit odliczenia 14 100 zł rocznie
• Ryczałt 2-17%: kwotowa wg 3 progów, 50% odliczalne od przychodu
• Karta podatkowa: stała 432,54 zł/mies
Łączny koszt 24 mies preferencyjnego: 24 × (społeczne + zdrowotna). Dla liniowego 19% z dochodem 12 000 zł/mies, chorobowa ON: społeczne 456,19 + zdrowotna 4,9% × (12 000 − 456,19) = 565,65 = 456,19 + 565,65 = 1 021,84 zł/mies × 24 mies = 24 524,16 zł.
Oszczędność vs Duży ZUS przez 24 mies:
Różnica społeczne: 1 926,76 (Duży) − 456,19 (Pref. z chorobową) = ~1 470,57 zł/mies. Łącznie 24 × różnica ≈ 35 000 zł oszczędności w społecznych+FP+FS. Zdrowotna może być nieco wyższa w preferencyjnym (mniejsze społeczne ⇒ większa podstawa zdrowotnej), ale netto preferencyjny jest zawsze taniej dla każdej formy.
Wakacje składkowe (RWS): 1 wybrany miesiąc rocznie BEZ społecznych — minus 456,19 zł rocznie (z chorobową). Składka zdrowotna nadal obowiązuje. W 24 mies preferencyjnego = 2 wakacje (po jednej w roku 1 i 2). Wymóg: zatrudnienie do 10 osób, limit przychodu 2 mln EUR rocznie.
Eligibility — kto może skorzystać z preferencyjnego ZUS
Zasada identyczna jak dla ulgi na start. Krótszy okres między działalnościami wyklucza również preferencyjny.
Warunek 2 — brak pracy dla byłego pracodawcy na umowie o pracę (art. 18a ust. 2)
Wykluczenie identyczne jak dla ulgi. Okres: bieżący rok plus 2 lata wcześniejsze. Umowa zlecenia / o dzieło NIE wyklucza preferencyjnego.
Wybór ścieżki: dwa scenariusze startu z preferencyjnego:
• Po wykorzystanej uldze na start (6 mies → preferencyjny przez 24 mies)
• Z rezygnacji z ulgi na start (preferencyjny od miesiąca 1 przez 24 mies)
Decyzja o rezygnacji z ulgi jest TRWAŁA — typowo opłaca się gdy chcesz dobrowolne chorobowe od miesiąca 1.
Kluczowe insights preferencyjnego ZUS 2026
Po wykorzystaniu pełnych 24 miesięcy nie ma możliwości przedłużenia preferencyjnego. Następnie przechodzisz na Mały ZUS Plus (jeśli przychód poprzedniego roku poniżej 120 000 zł) lub Duży ZUS w przeciwnym razie. Wakacje składkowe są dostępne przez całe 24 mies preferencyjnego — sumarycznie 2 mies × 456,19 zł oszczędności (z chorobową).
Dobrowolne ubezpieczenie chorobowe w preferencyjnym kosztuje 35,32 zł/mies (różnica między 420,87 i 456,19). Daje prawo do: zasiłku chorobowego (po 90 dniach okresu wyczekiwania), zasiłku macierzyńskiego (po 270 dniach okresu wyczekiwania), zasiłku opiekuńczego, świadczenia rehabilitacyjnego. Przy dochodzie miesięcznym 6 000+ zł netto, zasiłek chorobowy 80% × dochodu = znacznie więcej niż roczna składka chorobowa ~424 zł.
Podstawa zdrowotnej dla skali/liniowego = dochód miesięczny − składka społeczna miesięczna (post Polski Ład 2022, art. 81 ust. 2c ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej). NIE jest to po prostu „dochód". Konsekwencja: w preferencyjnym społeczne są niskie (~456 zł), więc podstawa zdrowotnej jest wyższa niż w Dużym ZUS dla tego samego dochodu — zdrowotna może być o ~50-100 zł/mies wyższa. Mimo to suma społeczne+zdrowotna jest zawsze niższa niż w Dużym ZUS.
Wakacje składkowe (RWS, formularz w PUE ZUS w miesiącu poprzedzającym wybrany) zwalniają z opłacenia społecznych (emerytalna, rentowa, wypadkowa, chorobowa, FP+FS) za 1 wybrany miesiąc w roku kalendarzowym. Składka zdrowotna pozostaje obowiązkowa za każdy miesiąc, niezależnie od wakacji. Roczna oszczędność dla preferencyjnego = 456,19 zł (z chorobową) lub 420,87 zł (bez chorobowej).
Po wykorzystanych 24 miesiącach preferencyjnego (mies 31+ od rejestracji JDG): jeśli przychód poprzedniego roku poniżej 120 000 zł, przechodzisz na Mały ZUS Plus (do 36 mies w 60-mies cyklu, podstawa proporcjonalna do dochodu 2025). Jeśli powyżej — Duży ZUS (~2 500-2 700 zł/mies). Wakacje składkowe nadal dostępne w obu wariantach.
Źródła i akty prawne
ZUS oficjalny portal: zus.pl — formularze (ZUS ZUA dla preferencyjnego), terminy płatności (do 20-tego każdego miesiąca), kalkulatory składek.
biznes.gov.pl: biznes.gov.pl — przewodnik po preferencyjnym ZUS, decyzje interpretacyjne KIS.
Akty prawne:
• Ustawa z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (art. 18a — preferencyjny ZUS, ust. 2 — wykluczenie byłego pracodawcy; art. 18aa — okres 60 mies między działalnościami)
• Ustawa z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej (art. 81 ust. 2c — podstawa zdrowotnej dla skali; art. 81 ust. 2 pkt 1 lit. b — dla liniowego)
• Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 30c ust. 2 — definicja dochodu liniowego)
• Polski Ład (ustawa z 29 października 2021 r.) — wprowadzenie obecnych zasad składki zdrowotnej JDG
• Reforma składki zdrowotnej 2025 — ZAWETOWANA przez Prezydenta, nie weszła w życie
Stan informacji: 3 maja 2026.
Założenia i ograniczenia
Pokaż założenia metodologiczne
Domyślna chorobowa wyłączona w kalkulatorze. Tab 1 startuje z chorobową ON dla większości scenariuszy startowych — większość osób na JDG wybiera chorobową ze względu na zasiłek chorobowy/macierzyński. Możesz wyłączyć i zobaczyć oszczędność 35,32 zł/mies = ~424 zł rocznie.
Wakacje składkowe — limit zatrudnienia 10 osób. Wakacje przysługują JDG zatrudniającym do 10 pracowników, z limitem przychodu 2 mln EUR rocznie. Były pracodawca wyklucza wakacje (te same zasady jak ulgi). Formularz RWS w PUE ZUS w miesiącu poprzedzającym wybrany.
Okres wyczekiwania chorobowej. Dobrowolne chorobowe daje prawo do zasiłków po okresach wyczekiwania: 90 dni dla zasiłku chorobowego, 270 dni dla zasiłku macierzyńskiego. Jeśli planujesz urlop macierzyński w pierwszych miesiącach JDG, rozważ rezygnację z ulgi na start na rzecz preferencyjnego z chorobową (krótszy okres do macierzyńskiego).
Mały ZUS Plus po preferencyjnym. Po 30 miesiącach łącznie ulg (6 ulga + 24 preferencyjny) możesz przejść na Mały ZUS Plus jeśli przychód poprzedniego roku poniżej 120 000 zł. Sprawdź szczegóły 60-mies cyklu w sibling kalkulatorze Małego ZUS Plus.
Reforma składki zdrowotnej — ścieżka projektowa otwarta. Reforma 2025 zawetowana przez Prezydenta. Stan obecny: rules Polskiego Ładu 2022. Sprawdzaj komunikaty Sejmu — nowy projekt ustawy może pojawić się w 2026.